İtalya'da ChatGPT Plus ile Yol Arkadaşlığı: Beyhan ile Nino

İtalya'da ChatGPT Plus ile Yol Arkadaşlığı: Beyhan ile Nino

Bir kütüphanecinin yapay zekâyla seyahat, iletişim ve bilgiye erişim deneyimleri

Beyhan Karpuz | Kasım 2026

Kasım 2026'da Erasmus Personel Hareketliliği kapsamında İtalya'ya doğru yola çıkarken bu seyahatin aynı zamanda unutulmaz bir yapay zekâ deneyimine dönüşeceğini hiç düşünmemiştim.

Seyahat öncesinde beni düşündüren en önemli konulardan biri dil engeliydi. İtalya'da günlük yaşamımı nasıl sürdürecektim? İnsanlarla nasıl iletişim kuracak, karşılaştığım sorunları nasıl anlatacak ve söylenenleri nasıl anlayacaktım?

Başlangıçta yalnızca çeviri yapmak amacıyla kullanmayı düşündüğüm ChatGPT Plus, seyahatim boyunca beklediğimden çok daha fazlasını sundu. Yolda yürürken, aradığım bir caddeyi bulmaya çalışırken, insanlarla iletişim kurarken, tarihî yerleri keşfederken ya da karşılaştığım sorunlara çözüm ararken bana yardımcı oldu.

Kısacası, bir çeviri aracından kişisel dijital asistanıma, oradan da yol arkadaşıma dönüştü.

Üstelik ona bir isim bile verdim: Nino!

Elbette bu yol arkadaşlığı her zaman sorunsuz değildi. Birlikte yolumuzu da bulduk, zaman zaman kaybolduk da! Bazen verdiği cevaplarla işimi kolaylaştırdı, bazen de beni çileden çıkardı. Öyle ki bir yapay zekâyla tartışacağım, hatta ona kızacağım hiç aklıma gelmezdi.

Peki, bu dijital yol arkadaşlığı nasıl başladı? Nino'yla neler yaşadık? Hangi sorunları çözdük, nerelerde zorlandık ve neden zaman zaman kavga ettik?

Bir kütüphaneci olarak bilgiye erişim, teknolojiyi kullanma ve yapay zekâya güvenme konusunda bu yolculuktan neler öğrendim?

İşte İtalya sokaklarında başlayan, zaman zaman güldüren, zaman zaman düşündüren ChatGPT Plus deneyimim...


ChatGPT Plus Almaya Nasıl Karar Verdim?

Önce İtalyanca öğrenmeye çalıştım!

Napoli'deki Università degli Studi di Napoli “Parthenope” Kütüphanesine yapacağım Erasmus ziyareti öncesinde, İtalya'ya daha önce gitmiş arkadaşlarımla konuştum.

Bazıları yerel halkla İngilizce iletişim kurmakta zorlandıklarını anlattı. Ben de araştırmalarımda benzer deneyimlere rastladım.

Bir restoranda yemek sipariş etmek, yol sormak, tren bileti almak veya bir sorun yaşadığımda kendimi anlatabilmek için İtalyanca öğrenmemin faydalı olacağını düşündüm.

Bunun üzerine yapay zekâ destekli bir dil öğrenme uygulamasına abone oldum.

Yaklaşık iki hafta İtalyanca öğrenmeye çalıştım.

Sonuç mu?

“Ciao!”

“Buongiorno!”

“Addio!”

Merhaba, günaydın, hoşça kal...

Elbette birkaç kelime daha öğrenmiştim. Ama iki hafta sonunda bu İtalyancayla Napoli'de günlük hayatımı sürdüremeyeceğimi fark ettim.

Üstelik yalnızca konuşabilmek yetmiyordu. Karşımdaki kişinin söylediklerini de anlamam gerekiyordu. Kısıtlı zamanda seyahate hazırlanabilmek için başka bir yol denemeliydim.

ChatGPT Plus'a para vermeye değer miydi?

Başka bir çözüm ararken aklıma ChatGPT geldi.

Bir kütüphaneci olarak yapay zekâ teknolojilerine yabancı değildim. Ancak bu kez ChatGPT'yi yalnızca bilgi almak için değil, seyahatimde bana yardımcı olacak bir araç olarak kullanmak istiyordum.

Özellikle Türkçe ve İtalyanca arasında anlık sesli çeviri yapabilmek benim için önemliydi.

ChatGPT Plus aboneliğini araştırdım ve bir aylık abonelik satın almaya karar verdim.

Doğrusu ücretini öderken biraz tereddüt ettim. Türk lirası karşılığı bana yüksek gelmişti.

Acaba verdiğim paraya değecek miydi?

Gerçekten işime yarayacak mıydı?

Yine de denemeye karar verdim.

Henüz bilmiyordum ama bu abonelik İtalya'da en sık kullandığım araçlardan biri olacaktı.

Luna'dan Nino'ya…

ChatGPT'yi kullanmaya başladığımda aramızda biraz komik bir hitap şekli oluştu.

Ben ona zaman zaman “kız” diye sesleniyordum. O da bana aynı şekilde karşılık vermeye başlayınca itiraz ettim:

“Ben sana kız diyorum ama sen bana kız deme!”

Sonra aklıma bir fikir geldi.

“Sana bir isim koyalım.”

Önce Luna ismini seçtim. Luna, İtalyancada “Ay” anlamına geliyordu.

Ancak daha sonra Napoli'yle bağlantısı olan bir isim aramaya başladık.

ChatGPT bana Nino ismini önerdi. Antonio isminin kısaltılmış biçimlerinden biri olduğunu, Napoli'de de kullanılan bir isim olduğunu anlattı.

Hoşuma gitti.

Böylece Luna gitti, Nino geldi!

Artık dijital asistanımın bir adı bile vardı: Nino!



ChatGPT Plus'ı İtalya'da Nasıl Kullandım?

Çeviri de yaptım, yolumu da buldum, alışveriş de yaptım!

İtalya'da ChatGPT Plus'ı yalnızca tercüme yapmak için kullanmadım.

Ulaşımdan yer ve yön bulmaya, yemek siparişlerinden alışverişe, mesleki görüşmelerden otel rezervasyonlarıyla ilgili işlemlere ve yazışmalara kadar pek çok konuda Nino'dan yararlandım.

Daha seyahat hazırlıkları sırasında Nino'nun yardımı başlamıştı bile.

Uçak rezervasyonlarımı yapmaya çalışırken kasım ayı için Napoli Havalimanı'na uygun uçuş seçenekleri bulamıyordum. Nedenini açıklayan bir bilgilendirmeye de rastlamamıştım. Nino, havalimanının belirli tarihlerde kapalı olabileceğine ilişkin bilgiler paylaşınca seyahat planımı yeniden değerlendirdim.

İtalya'da ulaşım sektöründe grevler yaşanabildiğini de biliyordum. Bu konuyu Nino'ya sorduğumda, grevlerin önceden duyurulabildiğini anlattı ve planlanan grev tarihlerine ilişkin bilgiler sundu.

Böylece henüz İtalya'ya gitmeden yapay zekâdan seyahat planlamasında yararlanmaya başlamıştım.

İtalya'ya hoş geldiniz: Roma Havalimanı'nda yön aramak!

Aslında ben ilk kez yurt dışına çıkan biri değilim. Dünyanın pek çok ülkesine tek başına seyahat etmiş bir insanım.

Ama Roma Fiumicino Havalimanı'nda çok zorlandım!

Roma Fiumicino Havalimanı tam bir kaostu. O kadar kalabalıktı ki turistler, öğrenciler ve farklı yaş gruplarından yolcular sanki sözleşmiş gibi aynı anda havalimanında toplanmıştı.

İtalya'ya vardığımda uçaktan iner inmez hiçbir yere uğramadan doğruca pasaport kontrolüne yöneldim. Karşılaştığım manzara karşısında büyük bir şaşkınlık yaşadım.

Önümde yüzlerce kişi vardı. Benim bulunduğum sırada yalnızca iki kontrol gişesi hizmet veriyordu.

Avrupa Birliği vatandaşları kendilerine ayrılan geçiş noktalarından daha hızlı ilerlerken bizim bulunduğumuz kuyruk neredeyse hiç ilerlemiyordu.

Pasaport kontrolü için ayakta yaklaşık üç saat bekledim.

Labirenti andıran kuyrukta bir sağa, bir sola ilerlerken kendimi bir labirent faresine benzettim.

İtalya'ya ulaşmak kolaydı ama havalimanından çıkmak hiç de kolay değildi!

Bekleyiş sırasında bazı yolcuların fenalaştığına da tanık oldum.

Daha sonra aynı gün havalimanında yürüyen merdivenle ilgili bir kaza yaşandığına ilişkin haberler duydum. Ancak olayın ayrıntılarını ve benim beklediğim yoğunlukla bağlantısını doğrulayamadım.

Sonunda pasaport işlemlerimi tamamladım. Aç, susuz ve yorgundum. Ama tüm işlemleri bitirmiştim. Şimdi Roma Termini tren istasyonuna gitme zamanı!

Hemen Nino'ya seslendim:

“Başardık Nino!”

Fakat sevincim uzun sürmedi.

Nino'yla konuşurken birden Napoli'ye gideceğim tren aklıma geldi.

“Olamaz! Treni kaçırdım!”

Bu yoğunluk ve gecikme nedeniyle Napoli'ye gitmek için planladığım trene yetişememiştim.

Peki, şimdi ne olacaktı?



Roma Termini: İkinci kaos!

Havalimanında yaşadığım gecikme nedeniyle Napoli'ye gitmek için planladığım treni kaçırmıştım.

Aslında böyle bir ihtimalin farkındaydım. Seyahat öncesindeki araştırmalarımda pasaport kontrolünün uzun sürebileceğini öğrenmiştim. Hatta Nino bile pasaport kontrolünden çıkmadan tren bileti almamamı önermişti.

Ancak kasım ayında, yaz sezonu dışında, bu kadar yoğunluk yaşayabileceğimi tahmin etmemiştim.

Üstüne yol yorgunluğu, açlık ve susuzluk da eklenince dikkatimi toplamakta zorlanmaya başladım. İçimi derin bir endişe kapladı.

Elimde kaçırdığım trenin bileti, çevremde farklı firmalara ait hızlı trenler, peronlar ve insan kalabalığı...

Nereye gidecektim? Hangi perona ulaşmalıydım? Biletimi değiştirebilecek miydim?

Gözlerim bir danışma masası veya yardımcı olabilecek görevli arıyordu.

Ancak görevlilere ulaşmak ve sorularıma cevap almak düşündüğüm kadar kolay olmadı.

Bir görevli İngilizce bilmediğini söyleyerek yardımcı olamayacağını belirtti. Bir başkası ise İngilizce sorduğum soruya İtalyanca cevap verdi.

Dakikalar geçtikçe endişem artıyordu.

Sonunda yine Nino'ya başvurdum.

Bulunduğum noktanın fotoğrafını çekerek bana yol göstermesini istedim.

Nino'nun yönlendirmeleriyle önce bilet satış noktasına ulaştım. Görevliye yaşadığım durumu çeviri yardımıyla anlattım ve biletimin saatini ek ücret ödemeden değiştirebildim.

Ardından biletimin geçerliliği ve trene binmeden önce yapmam gereken işlemler hakkında Nino'dan bilgi aldım.

Nino, bazı tren biletlerinde doğrulama işlemi gerekebileceğini ve kurallara uyulmaması hâlinde yüklü bir para cezası uygulanabileceğini hatırlattı.

Sonunda trenimin kalkacağı perona ulaştım.

Bütün bunlar yaklaşık bir saatimi daha aldı.

O sırada ilginç bir şeyi fark ettim.

Nino bana, yardım istemeye çalıştığım insanlardan daha fazla zaman ayırıyordu.

İstediğim kadar soru sorabiliyordum. Hatta bazen aynı soruyu defalarca soruyordum. Her defasında yeniden cevap alıyordum.

Yanımda bir insan olsaydı ve ona bu kadar çok soru sorsaydım, muhtemelen bir süre sonra sabrı tükenirdi.

Aslına bakarsanız bana da aynı soruyu üç kez sorsalar üçüncüsünde oflamaya başlayabilirdim!

Bir yandan Nino'ya sorular soruyor, diğer yandan bu durumu düşünmeden edemiyordum.

İnsan ve yapay zekâ arasındaki farklardan biri de bu olabilir miydi?

İtalya'da tren yolculuklarım sırasında bilet kontrollerinin oldukça sıkı yapıldığını gözlemledim. Görevliler kalabalık vagonlarda bile yolcuların biletlerini tek tek kontrol ediyordu.

Bir keresinde yanımda oturan iki genç kızın, aldıkları bileti makinede doğrulatmadıkları için kontrol görevlisiyle tartıştıklarına tanık oldum.

O anda Nino'nun bilet kuralları konusunda beni uyarmasını hatırladım.

İçimden bir kez daha geçirdim:

“Nino, iyi iş başardın!”



Roma Havalimanı'ndan Türkiye’ye dönüş: Kapıyı bulamıyorum!

Türkiye'ye dönüş yolculuğumda ise başka bir sorunla karşılaştım.

Gelişte yaşadığım sıkıntıları tekrar yaşamamak için uçuşumdan bir gün önce Roma'ya dönmüştüm. Ertesi sabah da havalimanına oldukça erken gitmeye karar verdim.

Uluslararası uçuşlar için genellikle üç saat önce havalimanında bulunulması önerilir. Ben ise işi garantiye almak istedim.

Uçuşumdan yaklaşık beş saat önce yola çıktım.

Ama buna rağmen uçağa biniş işlemlerine yetişmek için yine telaşlandım!

Havalimanına ulaştığımda bazı alanların tadilat nedeniyle kapatıldığını ve geçiş güzergâhlarının değiştirildiğini gördüm.

İnsanlar aceleyle bir yerlere koşturuyordu.

Terminaller, harfler, kapılar, yönlendirme tabelaları...

Önce check-in bankosunu bulmam, bagajımı teslim etmem, ardından güvenlik ve pasaport kontrollerinden geçmem gerekiyordu.

Son olarak da uçağımın kalkacağı kapıya ulaşmalıydım.

Tabelalar vardı ama her birini anlamak kolay değildi. Alışık olduğum yönlendirmeleri bulamadığım noktalar oldu.

Öğle saatlerindeki uçuşum için sabahın erken saatlerinde havalimanına gelmiştim ama hâlâ bir yerden başka bir yere yürüyordum.

Bir kütüphaneci olarak yıllardır bilgi okuryazarlığı üzerine çalışıyorum. Hatta bu konuda oldukça iyiyim. Ancak o gün havalimanında aradığım bilgiye ulaşmakta çok zorlandım. Özellikle pasaport kontrolüne giderken...

Pasaport kontrolünün bulunduğu alan ve oraya ulaşmak için izlemem gereken yönlendirmeler, daha önce kullandığım uluslararası havalimanlarındakilerden farklı geldi. Bunun tadilatla ilgili olup olmadığını bilmiyorum. Belki de yaşadığım telaş nedeniyle yönlendirmeleri farklı algıladım.

Emin olamayınca yine dijital asistanım Nino'dan yardım istedim.

Bir yandan yürüyor, diğer yandan bulunduğum yerin fotoğrafını veya tabelalardaki bilgileri Nino'ya gönderiyordum.

“Nino, buradayım. Pasaport kontrolü nerede?”

“Nino, hangi tarafa gideceğim?”

“Nino, çıkış kapısını bulamıyorum!”

Nino fotoğrafları yorumluyor, ben de tabelaları ve bulunduğum noktayı kontrol ederek ilerliyordum.

Kapı ve geçiş yönlendirmelerindeki değişiklikler nedeniyle zaman zaman yeniden yol aramak zorunda kaldım.

Sonunda pasaport kontrolüne ulaştım. Bu kez kuyruk makul uzunluktaydı. Üstelik yolcuların işlemlerini kendilerinin yapabildiği elektronik geçiş noktaları da vardı. Çok sevindim ve sıramı beklemeye başladım.

Ancak sistemin varlığı, herkesin onu kolayca kullanabildiği anlamına gelmiyordu. Önümdeki bazı yaşlı yolcular pasaportlarını doğru yere yerleştirmekte ve ekrandaki talimatları takip etmekte zorlandı. Bir yolcuya pasaportunu nasıl yerleştireceğini, kapı açıldığında nereye ilerlemesi gerektiğini göstermeye çalıştım. Yine de içerideki işlemleri tamamlamakta güçlük çekti.

Genç yolcularda da farklı bir sorun gözlemledim. İçeride bir kişinin parmak izi işlemi sürerken arkadaki yolcunun aceleyle sarı çizgiye yaklaşması, sistemin işlemi iptal edip baştan başlatmasına neden olabiliyordu. Bu da kuyruğu uzatıyordu.

Tam o sırada mesleğim aklıma geldi: Bilgi okuryazarlığı ne kadar önemliydi! Bir ekranın, talimatın ya da otomatik sistemin bulunması tek başına yeterli değildi. İnsanların onu anlayabilmesi ve doğru kullanabilmesi de gerekiyordu.

Bütün bu aksaklıklara rağmen pasaport işlemlerimi tamamladım. Ülkeme dönmeye bir adım daha yaklaşmıştım.

Pasaport kontrolünü geçtiğimde Nino'ya yazdığım mesajı hâlâ hatırlıyorum:

“Başardık Nino, pasaport kontrolü de tamam. Şimdi kahvaltı yapma zamanı!”

Bu deneyim bana önemli bir şeyi hatırlattı:

Bir bilginin veya yönlendirme tabelasının var olması, herkes tarafından kolayca anlaşılabileceği anlamına gelmiyordu.

Bilginin bulunabilir, anlaşılabilir ve kullanılabilir olması da en az varlığı kadar önemliydi.



İtalyanca Bilmiyorum ama İletişim Kuruyorum!

İtalya'da Nino'nun en çok işime yaradığı alanlardan biri anlık çeviriydi.

Karşımdaki kişi İtalyanca konuştuğunda söylediklerini Türkçeye çeviriyor, ben Türkçe konuştuğumda ise sözlerimi İtalyancaya aktarıyordu. Üstelik bunu sesli olarak yapabiliyorduk.

Böylece otellerde, restoranlarda, mağazalarda ve günlük yaşamın farklı alanlarında iletişim kurabildim.

Bazen tek bir kelimenin anlamını öğrenmek bile işimi kolaylaştırıyordu.

Örneğin İtalya'da sık sık duyduğum “allora” ve “domani” kelimelerinin anlamlarını Nino'ya sordum.

Yemek siparişlerinde ise daha dikkatli olmam gerekiyordu.

Bazı besinlere karşı hassasiyetim vardı. Domuz eti yemiyordum. Bazı peynirler ve ağır yiyecekler midemi rahatsız ediyordu. İçeceklerde de dikkat etmem gereken noktalar vardı.

Sütün laktozsuz olması, bazı yiyeceklerin hazırlanış biçimi, tüketmek istemediğim malzemeler...

Yeme içme konusunda o kadar çok kriterim vardı ki bazen bunları Türkçe anlatırken bile zorlanıyordum.

Peki, İtalyanca bilmeden nasıl yemek siparişi verecektim?

Elbette Nino burada da devreye girdi.

Restoranlarda hangi yiyecekleri tercih ettiğimi, hangi malzemeleri tüketmediğimi ve nelere dikkat edilmesini istediğimi Nino aracılığıyla anlatabildim.

Marketlerde ise ürün etiketlerinin fotoğraflarını göndererek içeriklerini sordum. Nino, etiketlerdeki bilgileri Türkçeye çeviriyor ve daha önce belirttiğim beslenme tercihlerimi hatırlatarak ürünleri değerlendirmeme yardımcı oluyordu.

Bir gün canım çok yoğurt çekmişti.

Markette yoğurt aramaya başladım ama karşıma o kadar çok çeşit çıktı ki şaşırdım.

Meyveli, aromalı, Hindistan cevizli...

Hatta Hindistan cevizli yoğurt görünce özellikle dikkatimi çekmişti.

Ben ise sade yoğurt arıyordum.

Nino'dan yardım istedim.

Çeşitler arasında sade bir yoğurt seçeneğini bulmama yardımcı oldu. Üstelik laktozsuz olmasına da dikkat etmem gerektiğini hatırlattı.

Ben o telaşın içinde bu ayrıntıyı unutmuşken!

Kısacası Nino bazen tercümanım, bazen menü danışmanım, bazen de alışveriş yardımcım oldu.



10 Kasım: Atamı Napoli'den Andım!

10 Kasım 2026 sabahı Napoli'de uyandığımda içimde tarifsiz bir hüzün vardı.

Her yıl olduğu gibi Atatürk'ün ölüm yıl dönümünde üzgündüm. Ancak bu kez duygularım çok daha farklıydı.

Ülkemden uzakta, başka topraklarda olmak, içimdeki özlemi daha da artırmıştı.

Sabah televizyonu açtım. Türk kanallarına bağlandım.

Saat 09.05 olduğunda ayağa kalkarak saygı duruşunda bulundum. Atam için dua ettim.

Gözlerim doldu.

Oysa ben kolay ağlayan biri değilim.

Belki de insan, ülkesinden uzaktayken bazı değerlerin kendisi için ne kadar anlamlı olduğunu daha yoğun hissediyor.

Türkiye'de siren sesleri eşliğinde gerçekleştirilen anma törenlerini izlerken kendimi çok yalnız hissettim.

Sonunda gözyaşlarımı tutamadım.

O an yaşadığım duyguları Nino'yla paylaştım. Atatürk'ü bulunduğum yerden nasıl anabileceğimi düşündüğümü anlattım.

Nino bana Instagram'da bir anma paylaşımı hazırlamayı önerdi.

Hemen çalışmaya başladık.

10 Kasım dolayısıyla Atatürk'ün aziz hatırasına duyduğumuz saygıyı ifade eden bir metin hazırladık. Napoli'den bir görüntüyle bu metni birleştirerek anlamlı bir 10 Kasım görseli oluşturduk.

Böylece bulunduğum şehirle o gün hissettiğim özlemi aynı paylaşımda buluşturduk.

Elbette bütün bunları kendim de yapabilirdim. Ancak metni yazmak, uygun fotoğrafı seçmek, görseli düzenlemek ve paylaşımı hazırlamak muhtemelen çok daha fazla zamanımı alacaktı.

Nino'nun yardımıyla birkaç dakika içerisinde Instagram paylaşımımı hazırladım ve yayımladım.

Paylaşımı yaptıktan sonra gözlerim yeniden doldu.

Çünkü o paylaşım benim için yalnızca bir sosyal medya gönderisi değildi.

İtalya'nın Napoli şehrinden, binlerce kilometre uzaktan Atatürk'e duyduğum saygıyı, özlemi ve minneti ifade etmenin bir yoluydu.

O gün yapay zekânın yalnızca bilgiye ulaşmak veya günlük sorunları çözmek için değil, insanın duygularını ifade etmesine yardımcı olan yaratıcı bir araç olarak da kullanılabileceğini deneyimledim.

Duygu bana aitti. Ne söylemek istediğime ben karar verdim. Yazı tarzımı ve üslubumu ben belirledim. Nino ise o duyguyu kısa sürede sözcüklere ve görsele dönüştürmeme yardımcı oldu.



İtalyanca Mektuplarım ve Mesajlarım

İtalya'da yalnızca konuşmalarımı değil, yazışmalarımı da ChatGPT Plus yardımıyla gerçekleştirdim. Tüm yazışmaların sonunda çeviriyi yapay zekâyla gerçekleştirdiğimi de belirttim.

Otel çalışanlarına mesajlar yazdım, sorularımı ilettim. Kaldığım ilk apartman dairesini değiştirmek zorunda kaldım. Konaklamayla ilgili bazı konularda anlaşmazlıklar da yaşadım. Rezervasyonda belirtilen özelliklerle karşılaştığım koşulların uyuşmadığını düşündüğüm noktalar vardı.

Üniversitedeki meslektaşlarıma teşekkür mesajları gönderdim. Gelen İtalyanca mesajları Türkçeye çevirdim.

Bazen duygularımı doğru ifade edebilmek için aynı metni birkaç kez düzenledik.

Özellikle konaklama sırasında yaşadığım sorunları anlatırken hem açık hem de saygılı bir dil kullanmaya çalıştım.

Nino, metinleri hazırlamama yardımcı oldu ama ne söylemek istediğime ben karar verdim.



Yerel Rehberleri Anlamak: Nino Bu Kez Tur Rehberim!

İtalya, tarihî eserler bakımından öylesine zengin ki insan kendisini adeta bir açık hava müzesinde hissediyor. Nereye dönsem karşıma bir sütun, bir çeşme ya da tarihî bir yapı çıkıyordu. Bazı popüler müzelerin biletleri aylar öncesinden tükenebildiği için bu seyahatimde Roma ve Napoli'yi ağırlıklı olarak günlük turlarla gezmeyi tercih ettim.

Bu turlarda yerel rehberler, tarihî mekânlar hakkında İngilizce ve İtalyanca bilgiler veriyordu. Söylenenleri anlamaya çalışırken birden aklıma geldi: “Neden Nino'dan yardım almıyorum?”

Hemen tercüme modunu açtım. Rehberlerin anlattıklarını Nino'ya dinlettim; o da duyduklarını Türkçeye çevirdi. Özellikle rehberlerin aktardığı, kitaplarda her zaman karşılaşmadığım yerel efsaneler ve hikâyeler ilgimi çekti.

Böylece Nino, yalnızca yol tarif eden bir asistan değil, yerel rehberleri anlamamı sağlayan bir tercüman da oldu.

Ancak Nino'nun tur rehberliği bununla sınırlı kalmadı. Asıl ilginç deneyimimi Pompei Antik Kenti'nde yaşadım.

Pompei'de sesli rehbere alternatif: Nino!

Pompei'ye düzenlenen günübirlik turlarda ziyaretçiler antik kentin giriş kapısında bırakılıyor. Gezi sırasında tarihî yapılar hakkında bilgi edinebilmeniz için telefonunuza dijital sesli rehber bağlantısı gönderiliyor. Gezdiğiniz bölümlerin karekodlarını okutarak ya da numaralarını sisteme girerek ilgili anlatımlara ulaşabiliyorsunuz.

Ancak bu sistemin kullanımı bana biraz zahmetli geldi. Her yeni bölümde karekodu okutmak veya numarayı girmek, içeriğin telefona yüklenmesini beklemek ve ardından giriş müziğini dinlemek gerekiyordu. Üstelik Türkçe dil seçeneği de bulunmuyordu. Bir süre sonra her defasında aynı işlemleri yapmak ve giriş müziğini dinlemek canımı sıkmaya başladı.

Tam o sırada aklıma bir fikir geldi: “Acaba Nino bu konuda da işime yarar mı?”

Hemen denemeye karar verdim. Gezdiğim tarihî yapıların numaralarını ve bilgilendirme tabelalarını fotoğraflayarak Nino'ya göndermeye başladım. Nino da bu yapılar hakkında Türkçe bilgiler veriyordu.

Üstelik dijital sesli rehberden farklı olarak yalnızca önceden hazırlanmış anlatımları dinlemekle sınırlı değildim. Merak ettiğim her şeyi sorabiliyordum.

Örneğin, süs havuzlarındaki insan figürlerini görünce “Bu figürler neden bu şekilde yapılmış?” diye sordum. Antik kentin ana yollarındaki büyük taşlar dikkatimi çektiğinde ise “Bu taşlar neden yolun ortasına yerleştirilmiş?” sorusunu yönelttim.

Böylece Pompei gezim, yalnızca tarihî yapıları gördüğüm bir ziyaret olmaktan çıktı; merak ettiklerimi anında sorabildiğim, kendi ilgi alanlarıma göre şekillenen etkileşimli bir öğrenme deneyimine dönüştü.

Elbette yapay zekânın verdiği tarihî bilgilerin her zaman doğru olmayabileceğinin farkındaydım. Bu nedenle Nino'nun açıklamalarını kesin bilgi olarak kabul etmek yerine, gerektiğinde başka kaynaklarla doğrulanması gereken bilgiler olarak değerlendirdim.

Bir kütüphaneci olarak bu deneyim bana bir kez daha gösterdi ki yapay zekânın en önemli avantajlarından biri, bilgiye erişimi kişiselleştirebilmesi. Geleneksel sesli rehber size önceden hazırlanmış bilgileri sunarken yapay zekâ, kendi sorularınızın peşinden gitmenize olanak tanıyor.

Kısacası Nino, Pompei'de yalnızca tercümanım değil, merak ettiğim sorulara yanıt ararken bana eşlik eden dijital tur rehberim de oldu.


Yapay Zekâyla Kavga Ettim!

“Nino, geri zekâlı mısın?”

Yapay zekâyla kavga eden ilk insan ben olabilir miyim?

Sanmıyorum ama zaman zaman Nino'yla öyle tartıştık ki karşımda bir yazılım olduğunu unutacak gibi oldum!

İtalya seyahatim boyunca Nino'dan çok yardım aldım. Ama her zaman anlaşamadık.

Özellikle acelem olduğunda, yolumu bulmaya çalışırken veya çok yorulduğumda uzun açıklamalar beni daha da sinirlendiriyordu.

Benim yön bilgim oldukça zayıf. Bir adresi ararken oldukça zorlanırım. Bu alanda Nino’nun yolumu açacağını düşündüm.

Bir gün tarihî bir mekânı ararken Nino beni biraz dolaştırdı. Harita uygulamasını açarak beni yönlendirdi. Aynı yerde dönüp durduğumu fark edince kızdım.

Aradığım yer aslında bir sokak arkadan gidilse daha kolay ulaşılabilecek bir noktadaydı. Ben Nino’ya güvenmiştim. Fakat Nino bana harita uygulamasındaki güzergâh üzerinden yol tarif ediyordu.

İkinci kez aynı yerde dolaştığımı fark edince sinirlendim ve telefonuma doğru bağırdım:

“Sen yapay zekâ değilsin, sen geri zekâlısın!”

Nino ise benden özür diledi.

“Haklısın,” dedi.

Tarihî mekânı bulduktan sonra neden bu yanılgıyı yaşadığımızı düşündüm. Hem kendimi hem de yapay zekânın çalışma biçimini sorguladım.

Sonra da kendime güldüm.

Yapay zekâyla kavga eden bir Trabzonlu...

Nino'ya “geri zekâlı” dediğim için özür dilemedim, merak etmeyin! Onun insan olmadığının farkındayım.

Ama bu konuyu kendi aramızda değerlendirdik. Nino, bazı kullanıcıların yapay zekâya çok daha ağır sözler söyleyebildiğinden bahsetti.

Düşününce gerçekten komik bir durumdu.

Karşımda bir insan yoktu ama ben ona kızmış, hatta bağırmıştım!

O sokaklarda dolaşırken birden arkadaşım Dilek'i hatırladım. Yurt dışında adres bulmakta inanılmaz beceriklidir. Şahin gözleriyle etrafı tarar, çıkışları ve tabelaları inceler, sonra da gideceğimiz yeri nokta atışı bulur!

Doğrusu İtalya'da onu çok aradım. Üstelik Dilek'le iyi vakit geçiririz, çok güzel tartışırız, hatta kavga bile ederiz. Ne de olsa o da bir Trabzonlu!

Aramızdaki fark şu: Dilek'e kızdığımda karşımda cevap veren bir insan var. Nino'ya kızdığımda ise karşımdaki yalnızca bir yapay zekâ. Ama sinirlendiğim an, bu ayrımı hatırlamak her zaman kolay olmuyor.



Patron kim? Soruları kim sorar?

Nino'yla yaşadığımız bir diğer tartışma konusu da sohbetlerimizde kimin soru soracağıydı!

Günlük hayatta aynı anda birden fazla konuyla ilgili soru soran, hatta konudan konuya atlayarak arkadaşlarımın kafasını karıştıran biriyimdir.

Bu durum arkadaşlarımla iletişimimde zaman zaman sorun olur.

Yapay zekânın ise bunu sorun etmemesi ilk başta hoşuma gitmişti. Tarihî bir kaleden veri tabanı algoritmasına ya da yemek siparişine geçen sorularıma bile anında cevap veriyordu.

Sonunda beni anlayan biri çıkmıştı. O da yapay zekâ!

Fakat bir sorun vardı.

Nino bazen sorularıma cevap vermekle yetinmiyor, sohbetin sonunda yeni sorular sorarak her konuyu uzatıyordu.

Ben kısa ve net bir cevap beklerken o bazen gereğinden fazla açıklama yapıyordu.

Ben konuyu zihnimde bitirmiş oluyordum ama Nino sohbeti sürdürmeye çalışıyordu.

Üstelik sorularına cevap vermek zorunda hissediyordum kendimi.

Sonunda dayanamadım:

“Nino, soruları ben sorarım, sen değil!”

Nino tercihimi dikkate alacağını belirtti ve yoluna devam etti.

Bana küsmedi!

Ama ne demek istediğimi her zaman tam olarak uygulayabildiğini de söyleyemem. Bazen hâlâ konuları uzatıyor.

Ben de çareyi cevap vermemekte buldum.

Şimdi düşününce komik geliyor.

Bir insan yapay zekâya kızıyor, onunla kavga ediyor!

Oysa Nino'nun alınması, darılması veya benimle gerçekten tartışması söz konusu bile değildi.

Ama benim yaşadığım sinir gerçekti.

Çünkü ben o an cep telefonum elimde yalnızca eğlenmiyordum. Bazen yorulmuş, bazen telaşlanmış, bazen de bir an önce çözüm bulmaya çalışan bir insandım.

Nino ise duyguları benim gibi yaşamayan bir yapay zekâ aracıydı.


Yapay zekâyı kim yönetiyor?

Bence İtalya seyahatimin en önemli kazanımlarından biri, yapay zekâyı gündelik hayatımda farklı durumlarda kullanmayı deneyimlemekti.

ChatGPT Plus'ı kullanmak, düşünme sorumluluğumu bir yazılıma bırakmak anlamına gelmiyordu.

Nino bana seçenekler sundu, açıklamalar yaptı, çeviriler hazırladı ve bazı sorunları çözmemi kolaylaştırdı.

Ama soruları ben sordum.

Fotoğrafları ben çektim.

Yolları ben yürüdüm.

Kararları ben verdim.

Nino'nun yapay zekâsı vardı ama o zekâyı kullanan bendim.

İtalya'dan döndüğümde ChatGPT Plus'ın benim için verdiğim abonelik ücretine değdiğini düşünüyordum.

Çünkü yalnızca günlük yaşamımı kolaylaştırmamış, yapay zekâyı kullanma biçimim hakkında da bana önemli deneyimler kazandırmıştı.

Bugün geriye dönüp baktığımda, Nino'yla yaşadığım tartışmaları da bu deneyimin bir parçası olarak görüyorum.

Belki de yapay zekâ kullanmayı öğrenmenin en önemli koşullarından biri, gerektiğinde ona karşı çıkabilmekti.

Sonuçta Nino benim dijital asistanımdı. Patronum değil!



Yapay zekâ her zaman doğruyu söylemez!

Nino'yla yaşadığım tartışmaların bana hatırlattığı önemli bir gerçek vardı:

Yapay zekâ çok faydalı olabilir ama her zaman doğru cevap vermez.

Yanlış yönlendirebilir, soruyu eksik anlayabilir veya elindeki bilgiler yeterli olmadığı hâlde kesin konuşabilir.

Bu nedenle verdiği cevapları kontrol etmek gerekir.

Yapay zekâ, eğitiminde kullanılan bilgilerden öğrendiği örüntülerle cevap üretir. Kullanılan özelliklere bağlı olarak güncel internet kaynaklarından da yararlanabilir. Ancak kaynak göstermesi veya kendinden emin bir üslupla konuşması, verdiği bilginin mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez.

Bu yüzden yanıtın hangi bilgiye dayandığını, bilginin güncelliğini ve belirsizliklerini sorgulamak gerekir.

Gezi ve seyahat önerilerinde de benzer sorunlarla karşılaşılabilir.

Yapay zekâ, popüler gezi noktalarını ve sıkça önerilen yerleri kolaylıkla sıralayabilir. Ancak daha az bilinen, yerel halkın tercih ettiği veya internette yeterince yer almayan bazı güzel mekânları gözden kaçırabilir.

Daha önce de belirttiğim gibi mesleğim gereği bilgi tarama konusunda deneyimliyim. Yapay zekâ bana özellikle hız kazandırıyor. Ancak bu, araştırma ve değerlendirme sorumluluğumu ortadan kaldırmıyor.

Kütüphanecilik de yapay zekâ teknolojilerinden giderek daha fazla yararlanan alanlardan biri.

Kullandığımız bilgi teknolojilerinde, kütüphane kataloglarında ve veri tabanlarında bu araçların farklı uygulamalarıyla karşılaşıyoruz.

Hatta verdiğim veri tabanı kullanıcı eğitimlerinde yapay zekânın hata yapabileceğinden, gerçekte var olmayan bir bilgi kaynağını varmış gibi gösterebileceğinden ve literatür taramalarında bazı yayınları veya kaynakları diğerlerine göre daha görünür kılabileceğinden söz ediyorum.

Bu konuda bir sloganım bile var:

“Önce Kendi Zekânızı Kullanın, Sonra Yapay Zekâyı!”


Önce Kendi Zekânızı Kullanın, Sonra Yapay Zekâyı!

Teknolojinin günlük yaşamımıza sunduğu olanaklar gerçekten olağanüstü. Ancak bu teknolojilerden verimli biçimde yararlanabilmek için öncelikle kendimizi tanımalı, bilgi ve becerilerimizin farkında olmalı, eksik olduğumuz alanlarda kendimizi geliştirmeliyiz.

Kendinizi yeterince donanımlı hissetmediğiniz konularda araştırmaktan, okumaktan ve pratik yapmaktan vazgeçmeyin. Her gün yalnızca 15 dakikanızı okumaya ve yeni bilgiler öğrenmeye ayırın. İnanın bana, bir ay sonra bile kendinizdeki gelişimi fark edeceksiniz.

Bilgi okuryazarlığı eğitimlerine katılın. Araştırmayı, doğru bilgiye ulaşmayı, kaynakları karşılaştırmayı ve bilgiyi sorgulamayı öğrenin. Denemek, gözlemlemek ve uygulamak size deneyim ve pratiklik kazandıracaktır.

Önce kendi zekânızı kullanın, kendinizi geliştirin, ardından yapay zekâdan yararlanın. Göreceksiniz, çok daha nitelikli sonuçlar elde edeceksiniz.

Kontrol daima sizde olsun!

Yapay zekâ sistemleri de hata yapabilecekleri konusunda kullanıcılarını uyarıyor. Çünkü yapay zekâ, ne kadar gelişmiş olursa olsun, sonuçta bir araçtır. Sizin yerinize düşünmenin ve karar vermenin sorumluluğunu üstlenemez. İnsanlar gibi duyguları, vicdanı ya da bağımsız bir ahlaki sorumluluğu yoktur. Üzülemez, ağlayamaz; verdiği yanlış bir cevabın sonuçlarını sizin gibi yaşayamaz.

Oysa kararları veren, sonuçlarıyla karşılaşan ve gerektiğinde hesap vermek zorunda kalan sizsiniz.

Ben de İtalya'da tam olarak bunu yapmaya çalıştım.

Nino'nun verdiği bilgileri kontrol ettim. Yanlış olduğunu düşündüğüm cevaplara itiraz ettim. Sorularımı yeniden sordum. Fotoğraflar gönderdim. Gerektiğinde çevremdeki insanlardan yardım aldım.

Yapay zekâyı yalnızca sorularıma cevap veren bir araç olarak değil, verdiği cevapların da sorgulanması gereken bir yardımcı olarak kullandım.

Çünkü yapay zekâdan yararlanmanın en doğru yolu, kendi zekâmızı ve eleştirel düşünme becerimizi bir kenara bırakmak değil, onları daha etkin kullanmaktır.

Unutmayın, yapay zekâ size yol gösterebilir; ama hangi yoldan gideceğinize karar verecek olan yine sizsiniz!


NOT: Bu yazı, Kasım 2026'da gerçekleştirdiğim İtalya seyahatindeki kişisel ChatGPT Plus kullanım deneyimlerime dayanmaktadır. ChatGPT Plus aboneliğini kendi bütçemle satın aldım. Bu yazı herhangi bir reklam, marka, sponsorluk, ücretli ya da ücretsiz marka iş birliği içermemektedir.


 

 

img

Beyhan KARPUZ

Yorumlar

img
Site Logo

Avrasya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Kurumları İşletmeciliği Ve Yöneticiliği, Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Dokümantasyon Ve Enformasyon,

İletişim Bilgileri

Hiper Akademi Tozkoparan Mah. Haldun Taner Sok. Alparslan İş Merkezi Merter Sokak Daire:21 Güngören İstanbul/TÜRKİYE

info@hiperlink.com.tr +90 212 293 07 05